Z jakiegoś powodu od zawsze w moim życiu przewijały się relacje teściowasynowa, odkąd pamiętam, nawet w dzieciństwie.
Na początku były to wojny mojej prababci z babcią. Rodzice oddawali mnie pod opiekę babci, dopóki nie dostałam się do przedszkola, i tam, w jej mieszkaniu na warszawskim Mokotowie, widziałam prawdziwe piekło. Jakby mieszkały tam dwie zupełnie inne kobiety. Jedna babcia uśmiechała się do mnie serdecznie, podsuwała mi krówki, opowiadała bajki, rysowała kotki o wielkich oczach. Druga natomiast z wściekłością krzyczała na swoją teściową leżącą w łóżku, narzekając na swój los, aż wybuchała Kiedy w końcu umrzesz, starucho?
Prababcia odeszła, a my przeprowadziliśmy się z wynajmowanego pokoju właśnie do babci. Wtedy zaczęła się nowa batalia tym razem mama kontra babcia. Często sąsiedzi stukali do drzwi z prośbą o ciszę. Spokój w tym domu nigdy nie trwał długo.
Byłam już w ostatniej klasie liceum, gdy chwyciła nas żałoba po babci. Mama z zasady nie rozpaczała, i już dziewiątego dnia po pogrzebie przeszła do czystki wszystkie rzeczy babci powędrowały w workach foliowych na śmietnik, bez żadnego sentymentu. Kiedy tata wrócił z pracy, był zszokowany stosunkiem żony do zmarłej matki. Cały wieczór się kłócili, co chyba doprowadziło do ich rozwodu. Tata wyprowadził się od nas pół roku później
Ja i Krzysiek mieliśmy skromny ślub w dzielnicy Praga Północ, nie było nas stać na mieszkanie, więc już przed weselem wiedziałam, że zamieszkamy z jego mamą. Przed oczami miałam całe te sceny, które sama obserwowałam w dzieciństwie, więc bardzo chciałam rozegrać to inaczej jeśli nie będziemy z teściową najlepszymi przyjaciółkami, to przynajmniej obyło się bez skandali i patrzenia sobie na ręce.
Już od początku nastawiłam się na spokojne współżycie. Ponad rok zbierałam całą cierpliwość, nie reagowałam na docinki teściowej ani jej wieczne narzekania na wszystko sprzątanie, pranie, gotowanie. Nie używała mocnych słów, ale jej ironia miała poziom zawodowy wiedziałam, że dla niej jestem kompletną niezdarą, a ona tutaj rządzi.
W końcu po którejś lekcji życia postanowiłam z nią szczerze porozmawiać. Kupiłam szarlotkę z pobliskiej cukierni, poprosiłam Krzyśka, żeby nas zostawił same, i opowiedziałam jej o kobiecych relacjach w mojej rodzinie. Zaproponowałam, żebyśmy przynajmniej spróbowały rozmawiać jak dobrzy sąsiedzi, skoro już nie jak rodzina.
Teściowa przerwała mi, odsunęła ciasto i oznajmiła: Tutaj panią domu jestem tylko ja, wiesz o tym doskonale. Komunikować się będę, jak uznam za stosowne. A najlepiej, jakbyś w ogóle się nie odzywała. Chodź w ciszy i żebym cię nie widziała.
Gdy wrócił Krzysiek, spojrzał na mnie pytająco, a ja tylko pokręciłam głową. Teściowa za to natychmiast wybiegła z pokoju i rzuciła: No i co, sąsiadeczko, kolacja dla synka gotowa?
Odpowiedziałam, że z takim stosunkiem do mnie to na starość nie będzie komu podać jej obiadu, i wtedy się zaczęło. Krzysiek próbował nas uspokoić, ale po roku tłumienia emocji nie dałam rady dłużej
Żeby jeszcze uratować rodzinę, musieliśmy wynająć kawalerkę na Ursynowie, choć finansowo ledwo dawaliśmy radę. Powoli jednak stanęliśmy na nogi, wzięliśmy kredyt na własny domek gdzieś pod Warszawą. W tym czasie teściowa poważnie zachorowała i wymagała ciągłej opieki. Mając przed oczami analogie z dzieciństwa, zdecydowanie odmówiłam roli opiekunki.
Zaproponowałam Krzyśkowi, by znalazł rodzinę, która za prawo do mieszkania po jego matce zgodzi się ją doglądać z bólem, ale się zgodził. Kilka miesięcy trwały eksperymenty nikt nie wytrzymał z matką dłużej niż dwa tygodnie, płaciliśmy opiekunkom w złotówkach i wszyscy rezygnowali, mówiąc, że z babcią nie da się dogadać. W końcu pojawiła się para, która dotrwała aż dwa miesiące. Sporządziliśmy z nimi umowę oprócz zapisu o mieszkaniu, była też klauzula, że mają obowiązek dbać o moją teściową.
Myślę, że to jednak nie ja byłam źródłem problemów w tej relacji, skoro nikt nie ustawił się do tej schedy w kolejceZ czasem okazało się, że ta właśnie para miała w sobie jakąś niepojętą odporność może to kwestia ich pogody ducha, może uporu, a może zwyczajnej ludzkiej ciekawości dla cudzego losu. Mimo codziennych narzekań teściowej, jej trucizn słownych i upierdliwości, potrafili podejść ją żartem, czasem zadziwić swoją ciszą, czasem zaimponować niespodziewaną cierpliwością. Zauważyłam, że kiedy przyjeżdżaliśmy na święta, nawet na mnie patrzyła jakby z mniejszą pogardą albo po prostu zmęczenie nie pozwalało jej wymyślać jadu.
Któregoś roku zjawiliśmy się z Krzyśkiem i naszym synkiem mieliśmy wszystko: własny dom, nasze rytuały, dystans, o którym marzyłam. Teściowa leżała już wtedy w dużym fotelu pod oknem i zamiast się czegoś czepiać, wpatrywała się w śnieg za oknem. Nasz synek jej wnuk, którego właściwie nigdy nie polubiła podbiegł do niej niespodziewanie i podał kawałek mandarynki. Starsza pani popatrzyła na niego, potem na mnie i nagle zrobiła coś, czego nie mogłam się spodziewać kiwnęła mu głową. Po raz pierwszy zobaczyłam, że jej oczy robią się wilgotne.
A ty, dziewczyno, poczęstujesz mnie herbatą? powiedziała cicho.
Poszłam do kuchni. Myjąc kubek, zrozumiałam, że historia relacji teściowych i synowych toczy się z pokolenia na pokolenie, ale czasem, może przez jedno przypadkowe popołudnie, można odczarować jej finał. Nawet jeśli nigdy nie będziemy rodziną z reklam telewizyjnych, przestaliśmy być dla siebie nawzajem wrogami.
Postawiłam kubek na stole, spojrzałam na nią i po raz pierwszy od tylu lat po prostu się uśmiechnęłam.
