Szklanka mleka
Niełatwo jest nie tylko ludziom biednym, ale też tym, którzy mają z nimi do czynienia. Przekonałam się o tym dawno temu. Od ośmiu lat pracuję w opiece społecznej w Warszawie. Przez ten czas zmieniłam się nie do poznania zmęczona, wychudzona, moja prosta natura stała się cięta i ostra. Nie mogę znieść, gdy ktoś krytykuje moją pracę. Kim ty jesteś, żeby komentować moje sprawy?! potrafię wypalić, patrząc w ciekawskie oczy spod rudych krótkich grzywek. Po czym nikt już nie ma ochoty zadawać kolejnych pytań. Z tego właśnie powodu wołają na mnie nieco prześmiewczo: Weronika Dżuma.
Przez lata kupowałam podopiecznym produkty, sprzątałam u nich, starałam się znaleźć z każdym wspólny język. Tylko jeden raz doszło do konfliktu samotny starszy pan podarował mi czekoladę. Zakazane jest przyjmowanie prezentów, zawsze odmawiałam, tym razem jednak pozwoliłam sobie na chwilę słabości. Przyniosłam czekoladę do domu, ale nie mogłam jej nawet spróbować stała mi w gardle. Oddałam sąsiadowskiemu chłopcu, a kolejnym razem już odmówiłam podarku. Dziadek się jednak poskarżył: Czekolady im nie wystarczają, czekają na kopertę z pieniędzmi Chcieli mnie zwolnić, lecz nie oponowałam: Proszę bardzo, mnie nikt już więcej nie będzie pomiatał! Obroniły mnie jednak inne podopieczne wśród nich była Anna Fedorska. Już wcześniej darzyłam ją sympatią, po tej sprawie była mi jak siostra, której nigdy nie miałam.
Nasze losy były podobne obie wcześnie straciłyśmy rodziców. Anna była niepełnosprawna od dziecka, ja zaś zdrowa na ciele, lecz w środku pełna blizn, ciągle niepewna i łatwo płacząca. Brak dzieci ranił nas obie ja z czasem się z tym pogodziłam, Anna jeszcze walczyła, pouczając mnie, gdy byłam w gorszym nastroju. Po kilku wizytach w studiu rehabilitacyjnym nabrała śmiałości. Przygotowywała się do występu na koncercie. Początkowo nie chciała o tym słyszeć. Nawet ksiądz Łukasz, który bywał u niej w święta z modlitwą i upominkami, odradzał jej występy, twierdząc, że haftowanie jest najodpowiedniejsze miała wprawdzie niezbyt sprawne dłonie, lecz ogromną wytrwałość. Zaczynała od serwetek, potem ozdobiła lnianą suknię haftując kwiaty i bajeczne zielone ptaki. Wyszło tak pięknie, że ubranie powędrowało na wojewódzką wystawę sztuki ludowej i zdobyło pierwszą nagrodę. Sprzedano ją ostatniego dnia za zgodą Ani.
Kiedy wypłacono jej sporą sumę kilka tysięcy złotych zadzwoniła do mnie i się rozpłakała, bo pierwszy raz w życiu zarobiła coś własnego i nie wiedziała, co z tym zrobić.
Nie zamartwiaj się, znajdziemy rozwiązanie zaśmiałam się do telefonu. Kupisz kilka podobnych sukienek, będziesz miała pracę na rok, dwa…
Ania nie odezwała się na te słowa poczuła się dotknięta; od pewnego czasu coraz poważniej marzyła o mężu. To takie piękne być żoną… Wiedziała wszystko o miłości z filmów, lecz w jej przypadku można było tylko zazdrościć innym.
Po sukcesie na wystawie zaproszono ją do studia tańca w centrum rehabilitacji, żeby przygotować taniec w duecie.
Czy to w ogóle możliwe? zdziwiła się, odkładając słuchawkę.
Ponownie zadzwoniono do niej, przekonując, by spróbowała. Szybko usłyszałam głos Marzeny Józefowej, szefowej studia: Jutro zadzwonię po południu, specjalny bus po was przyjedzie.
Następnego dnia zjawił się oschły, sędziwy kierowca, zgarnął Anię, a w autobusie siedział już przyszły partner Aleksy. Gdy się zapoznali, Ania nie dowierzała jakie to szczęście dotknąć silnej, męskiej dłoni.
Po dotarciu do centrum, kierowca i ja pomogłyśmy Ani wjechać po podjeździe, na salę prób. Alek radził sobie sam z wózkiem bardzo sprawnie.
Na pierwszych zajęciach nic się nie układało pot zalewał twarz, czerwieniłyśmy się, próbując tańczyć w rytm muzyki. Wstydziłam się za nieporadność przed wysoką, giętką choreografką i przed Aleksem. Marzena Józefowa krzątała się wokół nas z zapałem. Tak mijał miesiąc za miesiącem, a Ania jeździła na próby regularnie, a ja oczywiście zawsze z nią.
Prawie całą jesień i zimę Ania spędzała w studiu, zaniedbała nawet haftowanie i nie mogła już żyć bez prób traktowała je jak wymarzoną pracę.
Dzisiaj znowu się przygotowywała, czekała na mnie. Przyszłam przybita, milcząca. Ania nie wytrzymała:
Czemu taka markotna jesteś?
Nic mi nie jest! mruknęłam, tłumiąc złość.
Nam dopiero po czterdzieści, życie przed nami! zaczęła przekonywać.
Ja już byłam żoną… Siedem lat męczył się ze mną, potem zostawił. I miał rację, nie mam żalu. Kara za to, że biegałam kiedyś za chłopakami. Szkoda tylko, że rodzice wnuków się nie doczekali.
Co było, to minęło. Ja na twoim miejscu sto razy jeszcze bym wyszła za mąż!
Znowu to samo słyszę…
Nie chcesz męża, to w dzisiejszych czasach dziecko można mieć inaczej.
Potrzebne są pieniądze! Myślisz, że dużo zarabiam?
W telewizji mówili, że teraz takie zabiegi bywają darmowe.
Porozmawiamy później… W czym pojedziesz?
W różowym swetrze i szarej spódnicy!
Załóż w końcu suknię koncertową, po to ci ją szyłam!
Założę na próbę generalną, żebym jej nie ubrudziła w autobusie.
Przed próbą generalną ćwiczyły dłużej, potem pomogłam Ani w domu wykąpałam ją, wysłuchałam, zaparzyłam herbatę. Ania w pewnym momencie zapytała niespodziewanie:
Pamiętasz swój pierwszy raz?
O czym ty mówisz?
No wiesz z mężczyzną…
Nie pamiętam…
Nie rób sobie żartów. Byłaś mężatką, a teraz odwiedza cię jeszcze Nikodem.
Odwiedzał Po rozwodzie trochę się pokręcił, ale znalazł młodszą. Nie ma czego zazdrościć! syknęłam.
Podobam się Aleksowi! On tak na mnie patrzy…
Brunetom zawsze podobają się blondynki.
Reszta wieczoru przebiegła w milczeniu. Zamknęłam drzwi, przypominając: Jutro przyjdę w południe, lista zakupów jak zwykle? a ona z zamkniętymi oczami tylko odburknęła Sama wiesz…
Rano Ania przygotowała suknię koncertową, sprawdziła szwy, było piękne, śliwkowe, obszyte cekinami. Wyobrażała sobie, jak w nim wygląda. Najważniejsze pilnować rytmu i Aleksego, by nie popełnić żadnego błędu.
Wreszcie pojawiłam się gotowa na próbę generalną. Szykowałyśmy się długo, więc poprosiłyśmy kierowcę, by przyjechał wcześniej. Ania chciała pierwsza przebrać się na występ.
W domu kultury zdawało się, że wszyscy patrzą na nią i na Aleksego w eleganckim garniturze ale też z jakąś kobietą.
Za kulisami Alek podjechał do Ani, pocałował ją w policzek i szepnął:
Nie stresuj się, będzie dobrze!
Odpowiedziała niewiele, poczuła gorąco na policzku i szok, gdy podeszła do niej kobieta wspierająca się na lasce.
Wszystko się uda, spokojnie powiedziała cicho.
Kim pani jest? spytała Ania, czując niepokój.
Alek przedstawił Poznaj, moja żona, Sylwia.
Ania tylko skinęła głową, dostrzegła obrączkę na palcu Aleksego, choć wcześniej jej tam nie było. W jednej chwili wszystko runęło dotarło do niej, że marzenia były złudzeniem. Poczuła, jak brakuje jej powietrza…
Zabrano ją za kulisy, a instruktorka Marzena Józefowa ze wściekłością pytała, co się stało.
Trzeba ją zabrać do domu powiedziałam stanowczo.
Najlepiej do lekarza! Sześć miesięcy prób, a tu przed samą sceną wszystko się sypie!
Ania nie odzywała się prawie wcale, nawet w drodze powrotnej milczała. Przed blokiem szepnęła tylko:
Gdzie Alek?
Ma wystąpić z dawną partnerką. Ty nie musisz się zamartwiać. Na co ci to było…
Obraziła się na mnie.
W mieszkaniu legła na łóżku w sukni koncertowej. Nawet kierowca próbował żartować No to przejechane!
A ja usiadłam obok, pytam:
Powiesz mi teraz, co się stało?
Ania długo milczała, aż w końcu szepnęła, ocierając łzy:
Alek jest żonaty…
Chciało mi się śmiać, choć w głębi czułam jej ból. Miałaś na niego nadzieję?
To nie twoja sprawa. Idź sobie!
Nie wyszłam od razu, ale powtórzyła: Nigdy tu nie wracaj. Poradzę sobie. Ty… jesteś wredną Dżumą!
Gdyby powiedziała to złowrogo może byłoby mi przykro mniej. Ale znałam ją zbyt dobrze i te słowa bolały. Pomyślałam więc gorzko: Jutro poproszę o inną podopieczną, albo odejdę z opieki całkiem!
W domu nie miałam siły na kolację. Wypiłam tylko herbatę i położyłam się wcześniej. To był wyczerpujący dzień kolejna generalna, tyle emocji…
Obudził mnie telefon. Dzwonił ksiądz Łukasz: Pani Weroniko, proszę jak najszybciej przyjechać do Ani, musi zostać zabrana do szpitala…
Zesztywniałam z przerażenia. Przypomniałam sobie, że zostawiłam jej drzwi niezamknięte. Wybiegłam z domu, po drodze minęłam karetkę. Przed blokiem policyjny radiowóz, ksiądz, sąsiadki.
Co z Anią? spytałam Łukasza.
Chyba się czymś zatruła Zadzwoniła, że czuje się fatalnie, poprosiła mnie. Po wejściu leżała nieprzytomna, przy niej rozsypane tabletki…
Podszedł policjant:
Kim pani jest dla pokrzywdzonej?
Opiekunka społeczna. Co się stało?
Chciała się zabić.
Przecież ona żyje jak anioł! Ktoś musiał ją skrzywdzić… macie państwo klucze?
Tak…
Proszę wyłączyć sprzęty, zabrać jedzenie na balkon.
Gdy spełniłam polecenia, poproszono mnie na posterunek, gdzie wyjaśniałam wszystko jeszcze raz.
Naprawdę od nieszczęśliwej miłości? uśmiechnął się policjant.
A z czego innego…
Nie wróciłam od razu do domu, lecz pojechałam prosto do szpitala. W rejestracji przy wejściu dowiedziałam się:
Pacjentka Fedorska, zatrucie Jest już przytomna, ale leży na intensywnej terapii. Nawet kwiatków nie wolno wnosić epidemia grypy.
Wróciłam do pustego, chłodnego mieszkania. Resztę weekendu spędziłam gapiąc się w milczący telefon. W poniedziałek zgłosiłam w pracy, że Ania nie może otrzymać innej opiekunki.
Spokojnie zostaje pod twoją opieką, uspokoiła mnie przełożona.
Codziennie dzwoniłam do szpitala. Czwartego dnia zadzwoniła do mnie pielęgniarka.
Pani Dżumak? Z tej strony siostra Anny Fedorskiej. Prosi, by pani przyjechała, choć wpuścić nie możemy. Ale może pani postać pod oknem. Pokój 2, trzecie okno od lewej na drugim piętrze, naprzeciw wejścia. Będzie czekała o trzynastej.
Można jej coś przekazać?
Nic. Kwarantanna. Nawet kwiatków na Dzień Kobiet nic.
Z samego rana załatwiłam obowiązki i poszłam pod szpital. Czekałam długo, aż w końcu zobaczyłam Anię blada, wychudzona, z błyszczącymi radośnie oczami. Machnęła do mnie, pokazała kartkę z jednym dużym słowem: PRZEPRASZAM.
Pokręciłam głową nie ma za co przepraszać. A jednak serce nagle się rozjaśniło będą znowu w zgodzie!
Wracając przez rozmokły chodnik, zdałam sobie sprawę, że śnieg już topnieje. Na witrynach, wśród starych kamienic wokół placu Hallera, słońce sprawiało, że wszystko błyszczało. Poczułam, że to prawdziwa wiosna a wszystko, co najgorsze, zostało w zimie.
I już nie miałam powodów do żalu łzy radości same napłynęły mi do oczu. Znów przetoczyła mi się przez głowę myśl: Ta Anka to jednak jest uparta jak prawdziwa polska koza!Wieczorem tego samego dnia, nim słońce całkiem się skryło za dachami, ktoś zapukał do mojego mieszkania. Otworzyłam drzwi a za progiem stał chłopiec z sąsiedztwa, ten sam, któremu kiedyś oddałam czekoladę.
Pani Weroniko, mama prosiła, żebym przyniósł mleko. Zostało po zakupach.
Wpatrując się w przezroczystą szklankę, nagle zobaczyłam w niej tyle znaczeń troskliwe gesty, ciężar samotności, rozgrzeszenie za błędy i odrobinę czułości, ukrytą w białym napoju. Uśmiechnęłam się do chłopca po raz pierwszy od dawna z prawdziwą wdzięcznością.
Dziękuję ci, Pawełku. Wiesz… nigdy nie wiadomo, kiedy komuś potrzebna będzie szklanka mleka.
Zamknęłam drzwi, nalałam mleka do kubka i usiadłam przy oknie.
Na parapet przysiadł wróbel, stukał dziobem w szybę. Po chwili zarechotałam cicho, bo poczułam, że mimo tylu krzywd i nieporozumień wokół mnie pozostaje dobro takie leniwe, ciche, obecne zawsze i wszędzie.
Moje serce wreszcie przestało być zmęczone. Pomyślałam o Ani o tym, jak uczyłam ją zaparzać herbatę, jak słuchała mnie ze zrozumieniem. Jeszcze nie była gotowa do tańca ale życie nie jest koncertem na jedną próbę. Nasza historia się nie kończy, tylko zaczyna na nowo, za każdym razem, kiedy ktoś wyciąga pomocną dłoń.
Zaśmiałam się do siebie i, w końcu, z przyjemnością upiłam pierwszy łyk mleka.
