Ziemniak pani upadł.
Odwróciłam się szybko. Stało przede mną dwóch chłopaków identycznych, szczupłych, w za dużych kurtkach. Jeden podniósł ziemniaka, wytarł go o spodnie i podał mi z powrotem. Drugi patrzył na skrzynkę z gotowanymi ziemniakami tak, jakby nie jadł od trzech dni.
Dziękuję. Ale czego tu znów krążycie? Trzeci raz was widzę.
Starszy wzruszył ramionami:
Tak po prostu.
Znałam to tak po prostu. Owinęłam dwa ziemniaki w gazetę i dorzuciłam ogórka.
Jutro przyjdziecie pomożecie nosić skrzynki. Umowa stoi?
Chwycili pakunek i natychmiast zniknęli, nie powiedziawszy ani słowa.
Wieczorem, kiedy targałam baniak z wodą, pojawili się znów. Bez słowa zabrali mi go i donieśli pod same drzwi. Starszy sięgnął do kieszeni, wyjął dwie miedziane, mocno zużyte monety.
To od taty. Był piekarzem, potem umarł. Nie oddamy ich, ale może pani obejrzeć.
Od razu wiedziałam: to wszystko, co im zostało.
Piotrek i Jurek przychodzili codziennie. Dawałam im to, co miałam z domu, a oni pomagali mi z towarem. Jedli błyskawicznie, spuszczając wzrok. W końcu zapytałam:
Gdzie wy nocujecie?
W piwnicy na Fabrycznej odpowiedział Jurek. Tam sucho, nie martwcie się.
Jakże mam się nie martwić… Dlatego pytam.
Piotrek podniósł głowę:
My nie żebracy, proszę pani. Jak dorośniemy, otworzymy piekarnię. Po tacie.
Pokiwałam głową, nie dopytywałam więcej. Widziałam, że są twardzi, wytrzymali. Dyscyplinę mieli żelazną.
Ale na targu zaczął mnie nękać pan Henryk Zapała, stróż. Jego żona sprzedawała śledzie, klientów raczej nie miała. U mnie zawsze była kolejka. Przechodził obok, burcząc:
Z Matki Teresy się robisz? Sierotki karmisz?
Nie twój interes.
Właśnie mój. Ja tu pilnuję porządku.
Coś sobie zapisywał w notesie i z niechęcią mierzył chłopców wzrokiem. Czułam, że coś knuje. Ale nie przeczuwałam, jak bardzo.
Wszystko wydarzyło się w środę. Pod mój stragan podjechał samochód, wysiadły dwie kobiety i dzielnicowy. Piotrek i Jurek akurat znosili skrzynki zastygli z przerażenia.
Piotr i Jerzy Kowalscy?
Tak odpowiedział starszy.
Proszę się zbierać. Jedziecie do ośrodka.
Gwałtownie stanęłam na drodze:
Gdzie ich zabieracie?! Oni są ze mną, ja za nich odpowiadam!
Wykorzystuje pani nieletnich do pracy stwierdziła kobieta, wskazując na Henryka Zapałę, który stał obok, z założonymi rękami. Dostaliśmy zgłoszenie. Dziećmi musi opiekować się państwo.
Nie wykorzystuję ich! Karmię!
Ciociu Tereniu, proszę, niech się pani z nimi nie wdaje cicho odezwał się Piotrek.
Jurek milczał tylko zaciskając pięści. Ktoś chwycił go za ramię i poprowadził do samochodu. Rzuciłam się za nimi, złapałam kobietę za rękaw:
Czekajcie! Mogę zostać opiekunką, ja…
Jest pani emerytką. Proszę się odsunąć. Chłopcy trafią do różnych placówek.
Do różnych?!
Ale drzwi już się zatrzasnęły. Stałam pośrodku targu i widziałam twarz Piotrka przyciśniętą do szyby. Wyszeptał tylko: Dziękujemy.
Henryk Zapała odszedł, podśpiewując pod nosem.
Minęło dwadzieścia lat.
Już nie handlowałam. Mieszkałam na skraju wsi, w starej chałupie, ledwo wiązałam koniec z końcem. Często myślałam o chłopcach. Czy żyją? Czy się odnaleźli? Czasem śnili mi się stoją pod straganem, jedzą ziemniaki, a ja głaszczę ich po głowie.
Henryk Zapała mieszkał naprzeciwko. Zestarzał się, ale co rusz i tak mnie podszczypywał słowami. Gdy mnie spotkał, rzucał szyderczo:
Co, Tereska, dalej myślisz o swoich sierotkach?
Milczałam. Nie miałam już siły odpowiadać.
W sobotę, pracowałam akurat w ogródku, gdy na podwórze podjechały dwa wielkie, czarne samochody. Takich tu jeszcze nie widziano. Sąsiedzi powychodzili z domów, szeptali pod nosem.
Auta stanęły pod moją bramą.
Wysiadło dwóch mężczyzn w garniturach. Wysocy, identyczni, obaj z pieprzykiem nad lewym okiem. Wyprostowałam się tak gwałtownie, że łopata wypadła mi z rąk.
Ciociu Tereniu?
Zadrżał mi głos. Poznałam ich po oczach te same co dwadzieścia lat temu.
Piotrku?..
Skinął głową. Jurek stał obok, milczał, ale uśmiechnął się szeroko. Wtedy Piotr podszedł, wyjął spod koszuli łańcuszek z miedzianą monetą tą samą.
Nosimy ją z Jurkiem cały czas. Nie rozstajemy się nawet na chwilę.
Objęłam ich obydwóch na raz. Staliśmy tak długo, jakbyśmy bali się, że to sen.
Sąsiedzi patrzyli, nie rozumiejąc, o co chodzi. W końcu Jurek otarł twarz dłonią:
Szukaliśmy pani trzy lata. Targowisko zlikwidowali, ludzie się rozjechali. Przeszukaliśmy archiwa, stare książki adresowe. Myśleliśmy, że już pani nie znajdziemy.
Piotr wziął mnie za rękę:
Przyjechaliśmy po panią. Mamy własne piekarnie, siedemnaście punktów w całej okolicy. Odtworzyliśmy to, co nasz ojciec zostawił. Nas rozdzielili, ale się odnaleźliśmy, uciekliśmy z domów dziecka i jakoś sobie poradziliśmy. Ale przez te lata pamiętaliśmy, kto był dla nas dobry. Pani jedyna nie przeszła obojętnie.
Dzieciaki… Ja tu sobie radzę…
Radzi? Jurek spojrzał na krzywy dom. Ciociu Tereniu, wtedy dzieliła się pani z nami wszystkim. Teraz my się odwdzięczymy. Zamieszka pani ze mną. Albo z Piotrkiem. Już się tydzień o to kłócimy.
U mnie bliżej do szpitala rzucił Piotr. Ale ja mam większy ogród i wygodniej.
Mówili naraz, jak kiedyś. A ja rozpłakałam się cicho.
Za płotem wyglądał Henryk Zapała. Patrzył na auta i eleganckich panów, zupełnie nie rozumiejąc sytuacji. Piotr wyłapał jego wzrok i podszedł bliżej.
Pan Henryk Zapała? Stróż z targu?
Kiwnął głową.
To pan wtedy odprowadził nas pod opiekę?
Cisza. Wreszcie staruszek wzruszył głową:
No tak. Prawo było. Dzieci nie można wykorzystywać.
Jurek uśmiechnął się kwaśno:
Wie pan co? Gdyby nie pan, żylibyśmy w tej piwnicy do dziś. Dzięki temu nas rozdzielili, ale po latach się odnaleźliśmy, uciekliśmy i zaczęliśmy wszystko od nowa. Można powiedzieć, że pan wywrócił nam życie.
Piotrek wyciągnął wizytówkę i podał Henrykowi:
Tu nasze namiary. Gdyby kiedyś coś… My nie chowamy urazy. Nie jak niektórzy.
Henryk Zapała, ręce mu się trzęsły, obracał kartę, czytając: Piekarnie Bracia Kowalscy. Twarz mu poszarzała. Odwrócił się i pokuśtykał do swojego domu, zgarbiony jakby ktoś rzucił mu na plecy ciężki kamień.
Spakowałam swoje rzeczy w pół godziny. Niewiele tego było. Piotr i Jurek posadzili mnie na tylnym siedzeniu, przykryli pledem.
Kiedy ruszaliśmy, spojrzałam przez okno. W oknie domu Henryka stał cień. Patrzył za nami, a w jego twarzy nie widziałam już ani złości, ani triumfu. Tylko pustkę człowieka, który przez całe życie sprawiał innym przykrość, a na koniec został sam.
Ciociu Tereniu Piotrek spojrzał w lusterko. Pamięta pani, że obiecaliśmy otworzyć piekarnię?
Pamiętam.
Najważniejsza nazywa się U cioci Teresy. Codziennie dajemy tam biednym dzieciom jedzenie za darmo. Tym, którzy nie mają gdzie pójść.
Zamknęłam oczy. Dwadzieścia lat temu dałam dwóm głodnym chłopcom gotowanego ziemniaka i nie odwróciłam głowy. Wrócili i oddali mi wszystko z nawiązką.
Samochody wjechały na drogę krajową. Wieś została za nami. Przed nami zaczynało się nowe życie. Takie, na jakie zasłużyłam tym, że miałam serce dla drugiego człowieka.
