Nazywam się Robert Kaczor, mam czterdzieści jeden lat i od trzynastu jestem mężem Anny. Nigdy nie sądziłem, że będę tłumaczył się z tego, jak traktuję teściową, ale skoro sąsiedzi już to między sobą przegadali po swojemu, to niech usłyszą też moją wersję.
Anna jest jedynaczką. Jej ojciec, pan Ryszard, prowadził przez trzydzieści dwa lata warsztat wulkanizacyjny przy ulicy Grunwaldzkiej w Bielsku-Białej. Kiedy zmarł trzy lata temu, warsztat i dom po nim przypadły Annie — jedynej spadkobierczyni. Teściowa, pani Grażyna, mieszkała z nami od pogrzebu, bo sama nie dawała rady prowadzić gospodarstwa w tym dużym domu z ogrodem. Zgodziłem się na to bez wahania, bo tak się wtedy wydawało słuszne.
Problem zaczął się, kiedy warsztat przestał przynosić dochód. Mechanik, którego zatrudniliśmy po śmierci teścia, okazał się nieuczciwy — podkradał części, fałszował rachunki. W ciągu roku warsztat był na minusie, a ja zaproponowałem, żebyśmy go sprzedali i te pieniądze przeznaczyli na spłatę kredytu za nasze mieszkanie w Katowicach, które wynajmowaliśmy studentom. Dla mnie to była czysta matematyka: nieruchomość, która generuje straty, kontra ta, która przynosi czynsz.
Teściowa zareagowała tak, jakbym zaproponował sprzedanie grobu jej męża. Krzyczała, że to jedyna pamiątka po panu Ryszardzie, że tam wisi jeszcze jego kalendarz z dwa tysiące dwudziestego drugiego roku, że w szufladzie biurka leżą jego okulary. Rozumiałem to — sam czasem tęsknię za teściem, bo to on nauczył mnie zmieniać olej i naprawiać hamulce, kiedy jeszcze byłem jego zięciem od miesiąca. Ale uczucia nie spłacają raty tysiąc osiemset złotych miesięcznie.
Zacząłem więc, przyznaję, traktować teściową chłodniej. Nie odzywałem się przy śniadaniu, nie pytałem, jak spała, wychodziłem z kuchni, kiedy ona wchodziła. To nie była złośliwość — to było zmęczenie. Miałem wrażenie, że każda rozmowa w tym domu kończy się warsztatem, że mieszkam z żywym pomnikiem człowieka, którego nigdy tak naprawdę nie pochowaliśmy do końca. Anna widziała to i milczała, bo rozdzierało ją na pół: matka z jednej strony, ja z drugiej.
Sąsiedzi, oczywiście, mieli inne zdanie. Pani Elżbieta z parteru mówiła Annie przez płot, że jestem zimny jak ta wulkanizacja zimą, że teściowa chudnie w oczach, że słyszała przez ścianę, jak płakała po nocach. Może i miała rację co do łez — nie przeczę. Ale nikt z nich nie widział rachunków, które przychodziły co miesiąc, nikt nie siedział ze mną przy kuchennym stole, kiedy liczyłem, ile jeszcze możemy stracić, zanim stracimy też mieszkanie w Katowicach.
Przełom przyszedł w kwietniu, w czwartek, kiedy z warsztatu zadzwonił nam skarbowy — zaległości podatkowe sprzed dwóch lat, o których nikt nie wiedział, bo mechanik ukrywał dokumenty. Osiemnaście tysięcy złotych do zapłacenia w ciągu miesiąca. Usiadłem tego wieczoru w garażu, tam gdzie trzymam jeszcze stary fotel teścia, i po raz pierwszy od pogrzebu poczułem, że się rozsypuję, nie on.
Następnego dnia rano zastałem teściową w kuchni z teczką — tą samą teczką, w której pan Ryszard trzymał papiery warsztatu. Siedziała przy stole, w fartuchu, z termosem herbaty, którego nawet nie otworzyła. Powiedziała, że nie spała całą noc, że policzyła wszystko na kartce w linie wyrwanej z zeszytu Anny ze szkoły. Powiedziała: „Robert, ten warsztat mnie zabija bardziej niż jego brak. Sprzedajmy go”.
Nie krzyczałem, nie triumfowałem. Wziąłem tę teczkę do rąk i zobaczyłem w niej akt własności, ostatnie zdjęcie z otwarcia warsztatu w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym drugim roku i kartkę, na której teściowa własnym pismem napisała zgodę na sprzedaż, z datą i podpisem, jakby to musiało być na papierze, żeby stało się prawdziwe.
Trzy tygodnie później podpisaliśmy akt notarialny u notariusza przy ulicy Cieszyńskiej. Kupiec, właściciel sieci myjni samochodowych, zapłacił sto dziewięćdziesiąt tysięcy złotych. Sto dwadzieścia poszło na spłatę kredytu za mieszkanie w Katowicach, resztę teściowa sama, bez pytania mnie o zdanie, przelała na lokatę na swoje nazwisko — “na czarną godzinę”, jak to ujęła, spoglądając na mnie tak, jakby po raz pierwszy od trzech lat zobaczyła we mnie nie intruza w domu jej córki, tylko kogoś, kto też coś stracił po drodze.
Okulary pana Ryszarda teściowa zabrała do siebie, do pokoju, który kiedyś był gabinetem. Kalendarz z dwa tysiące dwudziestego drugiego roku wciąż wisi — teraz u nas w garażu, obok jej fotela, który też się tam przeniósł. Czasem siada w nim wieczorem, kiedy wracam z pracy, i mówi, że lubi zapach oleju, bo przypomina jej męża bardziej niż cisza pustego domu przy Grunwaldzkiej. Nie stałem się dla niej ciepły z dnia na dzień. Ale w tę środę, kiedy pomagałem jej przenieść ten fotel przez próg garażu, pierwszy raz od pogrzebu podała mi rękę, zanim ja zdążyłem podać swoją.
