Nazywam się Bożena Krupka i prowadzę mały sklep spożywczy na rogu Grójeckiej i Opaczewskiej, dwie przecznice od warsztatu samochodowego, który przez dwadzieścia siedem lat należał do Ryszarda Sowy. Piszę o tym, bo widziałam prawie wszystko — nie z pierwszego rzędu, ale z tego miejsca za ladą, skąd widać ulicę i kawałek podwórka warsztatu przez uchylone bramy.
Ryszard przychodził do mnie codziennie o wpół do siódmej rano po kawę z automatu i bułkę z szynką. Zawsze zostawiał dziesięć groszy reszty w słoiku dla dzieci z hospicjum — mówił, że jak się ma warsztat, to grosze same się mnożą. Miał tę mastrę po ojcu, Zenonie, który postawił ją jeszcze w latach osiemdziesiątych, kiedy tu, na Ochocie, stały głównie ruiny po wojnie i pierwsze bloki z wielkiej płyty. Zenon zmarł jedenaście lat temu, zostawiając wszystko synowi na papierze — akt notarialny, czarno na białym, żadnych niedomówień.
Kłopoty zaczęły się, kiedy Ryszard ożenił się po raz drugi. Jego żona, Iwona, miała syna z poprzedniego związku, Kubę, chłopaka po dwudziestce, który skończył jakiś kurs mechaniki samochodowej i od razu uznał, że warsztat to jego naturalne środowisko. Widziałam go, jak przyjeżdżał na czerwonym, podniesionym golfie, głośnym jak młocarnia, i parkował w miejscu, gdzie zwykle stał stary opel klientów. Zawsze w za dużej kurtce, zawsze z telefonem przy uchu.
Któregoś dnia — to był piątek, pamiętam, bo miałam dostawę pieczywa i ciężarówka zablokowała mi wjazd na godzinę — usłyszałam przez uchyloną bramę warsztatu podniesiony głos Iwony. Stałam akurat przy skrzynkach z chlebem, więc nie podsłuchiwałam specjalnie, po prostu głos niósł się po całej ulicy. Mówiła, że Ryszard powinien "pomyśleć o przyszłości", że warsztat i tak kiedyś musi przejść na kogoś, a Kuba "ma już wiedzę i chęci". Ryszard milczał długo. Potem powiedział coś, czego nie dosłyszałam, i wyszedł na ulicę zapalić papierosa, czego nie robił od lat.
Miesiąc później Kuba już non stop kręcił się po warsztacie — nie jako pracownik, tylko jakby był właścicielem. Kazał starszemu mechanikowi, panu Edwardowi, który pracował tam od piętnastu lat, przestawiać narzędzia "po swojemu". Klienci zaczęli narzekać u mnie w sklepie, że nowy chłopak jest niemiły, że każe czekać, że podniósł ceny za przeglądy bez uprzedzenia. Jedna pani, pani Halina, powiedziała mi wprost: "Bożena, ten warsztat już nie jest taki jak za Ryszarda".
We wrześniu, w piątek trzynastego — zapamiętałam datę, bo koleżanka ze sklepu obok żartowała, że to zły omen — zobaczyłam przez okno, jak przed warsztatem zatrzymuje się srebrne bmw, którego wcześniej nie widziałam. Wysiadła z niego kobieta w garsonce, z teczką. Notariuszka, jak się później okazało. Iwona namówiła Ryszarda, żeby dopisał Kubę jako współwłaściciela — "dla bezpieczeństwa rodziny", tak to nazwała, gdyby coś się Ryszardowi stało. Ryszard, jak mi później opowiadał pan Edward przy piwie w bufecie obok, podpisał, bo był zmęczony kłótniami i chciał świętego spokoju. Nie przeczytał całego dokumentu uważnie. A tam nie było napisane "współwłasność w razie czego" — tylko przekazanie połowy udziałów już teraz, od ręki.
Trzy tygodnie później Kuba przyszedł do warsztatu z nowym szyldem — kazał zdjąć stary, z nazwiskiem "Zenon Sowa i Syn", i powiesić coś z logo w stylu angielskim, "Turbo Service". Ryszard, kiedy to zobaczył, nie powiedział nic. Wsiadł do samochodu i pojechał, nie wiadomo dokąd. Wrócił dopiero wieczorem, poszedł prosto do mnie do sklepu po papierosy, chociaż od lat nie palił, i kupił jeszcze butelkę wódki. Miał ręce brudne od smaru, ale twarz miał zupełnie pustą, jakby ktoś wyjął z niej całą treść.
Przez kolejne dwa miesiące widziałam, jak Ryszard coraz rzadziej bywa w warsztacie. Kuba przejmował klientów, obiecywał tańsze naprawy, a potem i tak liczył pełną cenę. Pan Edward odszedł w listopadzie, bo — jak mi powiedział — "nie będę pracował dla chłopaka, który nie potrafi nawet wymienić klocków hamulcowych, ale wie lepiej ode mnie, jak prowadzić firmę". Warsztat zaczął tracić klientów. Ludzie przychodzili do mnie po chleb i mówili, że wolą jeździć aż do Włoch, na drugi koniec dzielnicy, byle nie do "tego nowego".
Na początku grudnia, w niedzielę, kiedy sklep miałam zamknięty, ale akurat robiłam porządki na zapleczu, zobaczyłam przez szybę, jak Ryszard stoi przed warsztatem sam, długo, i patrzy na nowy szyld. Potem odjechał. Nie wiedziałam wtedy, co postanowił, dopiero później złożyłam wszystko w całość z tego, co mówili ludzie.
Dwa tygodnie przed świętami Ryszard poszedł do notariusza — innego, nie tego, którego przyprowadziła Iwona. Miał przy sobie akt notarialny sprzed jedenastu lat, ten po ojcu, i papiery od księgowej, z których wynikało coś, o czym Iwona i Kuba nie wiedzieli: budynek warsztatu stał na działce, która nigdy nie została formalnie przepisana razem z udziałami — Zenon zostawił grunt osobno, w testamencie, tylko dla Ryszarda, bez wzmianki o firmie jako takiej. Udziały w spółce, które podpisał Kubie, dotyczyły działalności gospodarczej, ale nie samej nieruchomości. Prawnik to sprawdził i potwierdził na piśmie.
Ryszard zrobił dwie rzeczy. Po pierwsze, wypowiedział Kubie umowę najmu lokalu pod działalność — bo formalnie to on, jako właściciel gruntu, wynajmował firmie miejsce, a nie na odwrót. Dał trzydzieści dni na opuszczenie warsztatu z całym sprzętem, zgodnie z prawem. Po drugie, sprzedał swoje pięćdziesiąt procent udziałów w spółce — te, które mu zostały — zupełnie obcemu człowiekowi, mechanikowi z Piastowa, który od dawna szukał lokalu na własną działalność i zapłacił sto dwadzieścia tysięcy złotych gotówką, za które Ryszard od razu wynajął sobie mały warsztat przy Grójeckiej, dwie ulice od mojego sklepu, i powiesił tam nowy szyld: "R. Sowa — Mechanika Pojazdowa".
Widziałam, jak Kuba przyjechał tamtego styczniowego poranka, kiedy upływał termin wypowiedzenia, i stanął przed zamkniętą bramą starego warsztatu, z kluczami, które już nie pasowały do nowej kłódki. Stał tam z dziesięć minut, dzwonił do kogoś, krzyczał do telefonu. Iwona przyjechała później, w tej samej srebrnej bmw, i też stała przed bramą. Nikt im nie otworzył, bo nowy właściciel już zmienił zamki dzień wcześniej, zgodnie z umową.
Ja tego dnia miałam poranną zmianę i akurat spieszyłam się do lekarza na dziewiątą, więc nie zdążyłam zobaczyć wszystkiego do końca. Ale zanim wyszłam, kupiłam sobie kawę z tego samego automatu, do którego kiedyś przychodził Ryszard, i zobaczyłam go po drugiej stronie ulicy, jak otwiera swój nowy warsztat, sam, bez pośpiechu, z teczką dokumentów pod pachą. Postawił skrzynkę na chodniku, usiadł na niej na chwilę, wypił kawę z papierowego kubka i wrócił do środka.
