Pielęgniarka Kasia sprzątała pokój numer siedemnaście w domu opieki przy ulicy Kwiatowej w Bydgoszczy. Za oknem szarzał listopad, kaloryfery grzały nierówno, w telewizorze na korytarzu leciał akurat program o pogodzie dla kierowców. Zofia Wrzesińska zmarła cztery dni wcześniej, w piątek nad ranem, i teraz trzeba było zapakować jej rzeczy do dwóch kartonów po bananach — tyle zwykle zostawało po człowieku, który przeżył osiemdziesiąt sześć lat.
Kasia pracowała tu od czterech lat. Znała już tę procedurę na pamięć: ubrania do worka dla rodziny albo do fundacji, dokumenty do biura, drobiazgi — czasem nikomu niepotrzebne. Otworzyła szafkę nocną. W środku leżały zdjęcia przewiązane gumką recepturką, różaniec z wytartymi paciorkami i mała buteleczka wody święconej z Częstochowy. A na samym dnie, pod wszystkim, koperta zaadresowana ręcznie: „Dla Marka, mojego syna. Otworzyć dopiero po".
Kasia obróciła kopertę w palcach. Nie było jej zadaniem czytać cudzą korespondencję, ale koperta nie była zaklejona, tylko zawinięta w róg, jakby Zofia sama nie mogła zdecydować, czy chce, żeby ktoś ją znalazł. Kasia rozłożyła kartkę.
Pismo było niepewne, miejscami drżące, jakby autorka pisała je w kilku podejściach, przez kilka nocy.
Marku, jeśli to czytasz, to znaczy, że mnie już nie ma i że nie zdążyłam ci tego powiedzieć twarzą w twarz, bo za każdym razem, kiedy przyjeżdżałeś, gadaliśmy o pogodzie i o twoim aucie, a ja bałam się zepsuć te dwie godziny, które miałeś dla mnie raz na kwartał.
Chcę, żebyś wiedział o tych trzech tysiącach złotych, które ci pożyczyłam w dwa tysiące dziesiątym, na spłatę kredytu po rozwodzie z Anią. Nigdy mi ich nie oddałeś i nigdy o to nie pytałam, bo nie chciałam, żebyś czuł się winny bardziej, niż już się czułeś. Ale chcę, żebyś wiedział, że wiedziałam, i że to nie miało znaczenia. To nie te pieniądze mi zabrałeś.
Zabrałeś mi tamte wakacje nad morzem, które obiecywałeś mi od dziesięciu lat — „jak tylko firma stanie na nogi, mamo, pojedziemy do Kołobrzegu, zobaczysz plażę, zjemy rybę w tej budce, o której ci mówiłem". Nie pojechaliśmy. Nie mam pretensji, synku, bo wiem, że praca cię goniła, że dzieci, że alimenty. Ale ostatnie osiem lat, odkąd tata umarł, wieczorami wyobrażałam sobie tę rybę i to morze, i to, jak byś mi powiedział: patrz, mamo, jakie fale.
Wiesz, co powiedziała pielęgniarka, ta młoda, Kasia, kiedy pytałam ją, czy morze jest zimne o tej porze roku? Powiedziała, że nie wie, ale się dowie. I dowiedziała się następnego dnia, przyniosła mi wydruk z prognozy dla Kołobrzegu, dwanaście stopni w wodzie, chłodno. Śmiałyśmy się z tego razem. To był dobry dzień, Marku, jeden z lepszych, jakie miałam w tym miejscu.
Nie piszę tego, żeby cię winić. Piszę, bo umieram i nie chcę zabrać tego ze sobą w milczeniu, tak jak zabrałam tyle innych rzeczy przez te wszystkie lata, kiedy uczono mnie, że kobieta nie narzeka. Kocham cię. Chciałabym tylko, żebyś raz, jeden jedyny raz, zapytał mnie o coś więcej niż o ciśnienie i samopoczucie. Teraz już nie zapytasz. Ale może zapytasz kogoś innego. Twoją córkę na przykład, zanim będzie za późno.
Mama
Kasia złożyła kartkę z powrotem wzdłuż tych samych zagięć i włożyła ją do koperty. Ręce jej drżały, kiedy zaklejała róg taśmą, żeby się nie rozwinęła po drodze. Usiadła na brzegu łóżka, mimo że regulamin tego zabraniał, i patrzyła na kopertę leżącą na kołdrze jeszcze zaścielonej według procedury.
Zastanawiała się, czy to jej sprawa. Mogła oddać kopertę do biura, razem z dokumentami, niech leży w segregatorze, niech ktoś z administracji prześle ją pocztą, bezosobowo, jak każdy inny papier po zmarłym. Mogła też po prostu ją zatrzymać — nikt by się nie dowiedział, koperta i tak nie była zaadresowana na żaden konkretny adres, tylko z imieniem.
Zadzwoniła do kierowniczki placówki, pani Beaty Kowalczyk, i zapytała, czy zna numer do syna pani Zofii. Pani Beata miała numer w aktach, z czasów, kiedy podpisywano umowę o pobyt. Kasia zapisała go na skrawku papieru i przez cały dzień nosiła w kieszeni fartucha, nie mogąc się zdecydować.
Zadzwoniła wieczorem, po zmianie, z korytarza przed dyżurką, żeby nikt nie słyszał.
— Słucham? — odezwał się męski głos, zmęczony, jakby dzwoniła nie w porę.
— Dzień dobry, nazywam się Katarzyna Wolska, byłam pielęgniarką pani Zofii. Znalazłam list, który pani Zofia zostawiła dla pana. Chciałabym go panu przekazać.
Cisza po drugiej stronie trwała długo. W końcu Marek zapytał, czy to coś ważnego, czy może po prostu przesłać pocztą, bo za tydzień ma wyjazd służbowy i nie ma teraz głowy do jeżdżenia po Bydgoszczy.
— Myślę, że powinien pan to przeczytać osobiście — powiedziała Kasia. — I może przyjść z córką.
— Z córką? Po co mieszać w to Zosię, ona ledwie znała babcię.
— Właśnie dlatego — odpowiedziała Kasia i podała adres domu opieki.
Marek przyjechał trzy dni później, sam, bez córki, w garniturze, jakby wpadł po drodze z pracy. Usiadł na krześle w pokoju socjalnym, tym samym, w którym rodziny czasem czekały na wizyty, i wziął kopertę do ręki, oglądając własne imię napisane charakterem pisma matki. Rozerwał róg, przeczytał list w milczeniu, dwa razy, powoli. Kasia stała przy oknie, udając, że poprawia zasłonę, żeby dać mu chwilę bez patrzenia na niego.
Kiedy skończył, złożył kartkę i długo trzymał ją na kolanach, nie mówiąc nic. Potem zapytał, cicho, jakby do siebie:
— Ona naprawdę pytała o to morze?
— Codziennie przez ostatni miesiąc — powiedziała Kasia.
Marek wstał, podszedł do okna, popatrzył na parking, na swój samochód, na szare listopadowe niebo nad dachami Bydgoszczy. Nie powiedział nic więcej. Schował kopertę do wewnętrznej kieszeni marynarki, podziękował Kasi krótko, sztywno, i wyszedł.
Kasia nie wiedziała, czy zadzwoni do córki. Nie wiedziała, czy w ogóle coś z tym listem zrobi, czy schowa go w szufladzie i zapomni, tak jak zapominał o niedzielnych telefonach do matki przez ostatnie lata. Wróciła do pokoju siedemnastego, już umytego, gotowego na kolejną mieszkankę, otworzyła szafkę nocną, teraz pustą, i przez chwilę stała, patrząc na miejsce, gdzie leżała koperta.
Trzy tygodnie później, sprzątając dyżurkę przed nocną zmianą, znalazła na tablicy ogłoszeń kartkę przypiętą pinezką, bez podpisu: wydruk prognozy pogody dla Kołobrzegu na najbliższy weekend, dwanaście stopni w wodzie, słonecznie. Ktoś obwiódł datę czerwonym flamastrem.
